Obszary Natura 2000

zdjęcie rzeki

Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 to sieć obszarów chronionych na terenie Unii Europejskiej, utworzonych w celu ochrony cennego bogactwa przyrodniczego Ziemi, bioróżnorodności biologicznej, zrównoważone wykorzystanie jej elementów i gospodarowanie nimi.

W skład Sieci obszarów Natura 2000 wchodzą:
- obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) – określone na podstawie „Dyrektywy 92/409/EWG w sprawie ochrony dzikich ptaków”. Dyrektywa Ptasia nakazuje ochronę przed wyginięciem wszystkich populacji ptaków występujących w stanie dzikim. 
- Specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO) – określone na podstawie „Dyrektywy 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory”. Dyrektywa ta została przyjęta kilkanaście lat po Dyrektywie Ptasiej.

Głównym założeniem wyznaczenia OSO jest utrzymanie bądź dostosowanie populacji gatunków ptaków na poziomie odpowiadającym wymaganiom ekologicznym, naukowym i kulturowym. Uwzględnia się przy tym warunki ekonomiczne i rekreacyjne (prawne regulacje handlu i odłowu ptaków, przeciwdziałanie pewnym metodom i odłowu i zabijania).
Metody skutecznej ochrony ptaków to:
- wprowadzenie zakazów w stosunku do działań odnoszących się do ptaków;
- ochrona siedlisk;
- ograniczenie introdukcji gatunków obcych;
- ustalenie zasad i ograniczeń dotyczących gospodarczego i rekreacyjnego wykorzystania ptactwa;
- kontrola prowadzonych zadań ochronnych, a w razie nieskuteczności działań – modyfikacja stosowanych metod.
Dyrektywa Ptasia składa się z 19 artykułów i 5 załączników, które określają dokładnie metody jej realizacji.
Zał.1 – lista gatunków (180 gat.) o znaczeniu europejskim, objętych „specjalną troską”;
Zał. 2 – gatunki, na które wolno polować;
Zał. 3 – gatunki i zasady ich sprzedaży, transportu, handlu;
Zał. 4 – lista urządzeń, sposobów lub metod stosowanych do chwytania lub zabijania ptaków;
Zał. 5 – proponowane badania i prace, które umożliwiałyby podjęcie właściwych środków  ochrony.
Głównym zadaniem Dyrektywy Siedliskowej jest ochrona siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków w stanie sprzyjającym ochronie ich naturalnych zasięgów lub tam gdzie to stosowane – odtworzenie takiego stanu. Podstawą ochrony siedliska ma być utworzenie sieci Natura 2000. Ochrona siedlisk ptaków, nakazana przez Dyrektywę Ptasią, ma być realizowana w ramach sieci Natura 2000. Na obszarach, które położone s a między terenami objętymi siecią, nakazuje się takiego zagospodarowania tych terenów aby zachować ekologiczna spójność sieci. Państwa członkowskie są zobowiązane do prowadzenia monitoringu stanu siedlisk i gatunków. Specjalne Obszary Ochrony będą kontrolowane pod kątem realizacji działań. W odniesieniu do ochrony gatunkowej dyrektywa zawiera spis zakazów,  w celu ustanowienia systemu ochrony ścisłej gatunków wymienionych w załącznikach Dyrektywy Siedliskowej, poza ptakami, które to są objęte Dyrektywą Ptasią. Dokument określa również zasady ścisłej ochrony wybranych gatunków roślin (zał.), stosowania odstępstw od ochrony gatunkowej i kontroli ich wykorzystania.
 Dyrektywa Siedliskowa podobnie jak Dyrektywa Ptasia określa również warunki upoważniające do zmiany przepisów prawnych w ochronie gatunkowej, reguluje sprawy raportów, udostępniania informacji, badań naukowych.
 Dyrektywa Siedliskowa składa się z 24 artykułów oraz 5 załączników, które określają dokładnie metody jej realizacji:
Zał. 1 – typy siedlisk przyrodniczych, których ochrona wymaga wyznaczenia (SOO);
Zał. 2 – gatunki roślin i zwierząt, których ochrona wymaga wyznaczenia SOO;
Zał. 3. – kryteria wyboru obszarów kwalifikujących się do oznaczenia ich jako SOO;
Zał. 4 – gatunki roślin i zwierząt, które wymagają ścisłej ochrony;
Zał. 5 – gatunki roślin i zwierząt wymagających ochrony, których pozyskiwanie ze stanu dzikiego i eksploatacja mogą podlegać zabiegom gospodarczym.

Obszary Natura 2000 w Polsce:

Typ obszaru Natura 2000

Liczba obszarów

Powierzchnia [km²]

% powierzchni kraju

OSO
(Dyrektywa Ptasia)

72

24 334

7,8

SOO
(Dyrektywa Siedliskowa) 

184 

11 716

3,6

Obszary Natura 2000 wyznaczone na terenie województwa podlaskiego:
Obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) zajmują ok. 26 % powierzchni województwa.
Zestawienie tabelaryczne OSO przedstawia się następująco:
                                                      

 Nazwa

 Powierzchnia (ha)

 Kod

 Bagienna Dolina Narwi 

25.477

PLB200001

 Dolina Biebrzy

128.842

PLB200002

 Dolina Dolnego Bugu

8.762

PLB140002

 Dolina Dolnej Narwi

7.273

PLB140003

 Dolina Górnej Narwi

32.336 

PLB200003

 Przełomowa Dolina Narwi 

5.806

PLB200004

 Puszcza Augustowska

114.838

PLB200005

 Puszcza Białowieska

64.115

PLB200006

 Puszcza Knyszyńska

130.205

PLB200007

 Puszcza Piska

1.759

PLB280012

  Razem

519.413

 
                                                       

Specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO) zajmują ok. 20% powierzchni województwa.
Zestawienie tabelaryczne SOO przedstawia się następująco

Nazwa

 Powierzchnia (ha)

 Kod

Dolina Biebrzy

106.874

PLH200001

Dolina Dolnego Bugu

6.866

PLH140005

Dolina Górnej Narwi

14.143

PLH200002

Narwiański Park Narodowy 

7.350 

PLH200003

Przełomowa Dolina Narwi

7.049

PLH200004

Puszcza Augustowska

92.117 

PLH200005

Puszcza Białowieska

62.920

PLH200006

Puszcza Knyszyńska 

74.447

PLH200007

Suwalski Park Krajobrazowy

6.341

PLH200008

Wigierski Park Narodowy

15.065

PLH200009

Puszcza Piska

1.230

PLH280009

Razem

 94.402

 


                                                                           
                             
Obszary objęte siecią Natura 2000 na terenie województwa, to wszystkie parki narodowe, parki krajobrazowe, większość rezerwatów przyrody, jak również część obszarów chronionego krajobrazu.

 

Dodana: 15 marzec 2011 11:36

Zmodyfikowana: 19 styczeń 2021 11:10